பரமாத்மாவைப் பெற்றெடுக்க; பெருந்தவம் செய்த நங்கை - பெரிய
தவத்தைச்செய்த பெருமாட்டியாகிய கோசலை; கணவனில் பிரிந்து -
தயரதனாகிய நாயகனைப் பிரிந்து;தெய்வ மருந்து இழந்தவரின் -
தேவாமிர்தத்தை இழந்தவர்களைப் போல; விம்மி -துடித்து; மணி பிரி
அரவின் மாழ்கி- (தனக்குக் கண்ணாகிய) மாணிக்கத்தை இழந்தபாம்பைப்
போல மயங்கி; அருந்துணை இழந்த - அரிய ஆண்பறவையாகிய
துணையை  இழந்த; அன்றில் பெடை என - அன்றிற் பெண்பறவை போல;
அரற்றலுற்றாள் - புலம்பத்தொடங்கினாள்.

     பரமனுக்கே தாய்தான்; என்றாலும், ‘கணவனை இழந்தோர்க்குக்
காட்டுவது இல்’என்றவகையில் கோசலை அவலம் கொடியது. கோசலையின்
துயரத்தைப் பல உவமைகளால் விளக்கினார்.தேவர்க்கு நிலைபேறு தருவது
அமுதம்; பேரரசி என்ற தகுதிப்பாடு தயரதனால் பெற்றவள் கோசலை.பாம்பு
முதிர்ச்சிக் காலத்தில் மணியை உமிழ்ந்து வெளியே வைத்து இரைதேடும் -
மணி இழந்தால் துடித்து  உயிர் நீக்கும் என்பது  இலக்கியங்களில் வரும்
செய்தி ஆகும். அன்றில் இனைபிரியாதுவாழும் பறவை.  இதனால் இவை
கணவனை இழந்து  துயர் அடையும் கோசலைக்கு உவமை ஆயின.     62

கலிநிலைத்துறை  

     ‘தஞ்சம் இலாதான் - எளிமை இல்லாதவனும்; தகைவு இல்லான் -
எவற்றாலும்தடுக்க முடியாத பெரு வலிமை படைத்தவனும் ஆகிய தயரதன்;
தானே! தானே - தனியாக;  எங்களை நீத்து - எங்களை யெல்லாமல்
கைவிட்டு;  இப்பொழுது போனான்! போனான்!’ -;என்னா - என்று
சொல்லி;  வான் நீர் சுண்டி - மழை நீர் இல்லாமல்போய்;  மண் அற
வற்றி - மண்ணிலும் நீர் இல்லாமல் வறவி;  மறுகுற்ற - கலங்குதல்
அடைந்த;  மீனே என்ன - மீனைப் போல (உயிர் ஊசலாட);  மெய்
தடுமாறிவிழுகின்றாள் - உடம்பு நடுங்கி விழுகின்றாள்.

     மேல் நீரும் கீழ் நீரும் இல்லாத பொழுது  மீன் உயிர்வாழ இயலாமல்
தடுமாறுதல் போல,தசரதனை இழந்தும்,  இராமனைப் பிரிந்தும்  கோசலை
தடுமாறினான் என்றார். அடுக்குகள்அவலத்தின்கண் வந்தன.  தஞ்சம். -
பற்றுக் கோடு எனப் பொருள் கொண்டு, பற்றுக்கோடுஅற்றவனாய்ப்
போனான் எனக் கூறி,  இராமனாகிய பற்றுக்கோட்டை  இழந்தபடியால்
என்பதும்ஒன்று.  தஞ்சம்